concept

Piezolyte (chất bảo vệ chịu áp)

Những phân tử hữu cơ nhỏ, lưỡng cực, mà sinh vật biển sâu tích lũy để giữ cho protein không bị áp suất làm bung cấu trúc — chủ yếu là trimethylamine N-oxide, TMAO. Cơ chế khá tinh tế: TMAO bị đẩy ra khỏi lớp nước áo sát protein, và về mặt nhiệt động điều đó ưu ái trạng thái gấp đúng hình. Ở cá xương biển, nồng độ TMAO trong cơ tăng gần như tuyến tính theo độ sâu, tương quan cỡ 0,94. Chính sự tuyến tính đó là cái bẫy: máu cá xương loãng hơn nước biển, nên đường tăng ấy cắt mức 1.100 mOsm/kg của biển ở khoảng 8.200–8.400 m — và đó đúng là độ sâu cuối cùng người ta còn tìm thấy cá xương.